Kanser tedavisi sırasında bir yudum su içmek bile canınızı yakmaya başladıysa bunu “tedavinin olağan bir parçası” diye bekletmeyin. Ağız yaraları; yemek yemeyi, sıvı almayı ve konuşmayı zorlaştırabilir. Üstelik her ağız içi değişikliği aynı nedenle oluşmaz: Tedaviye bağlı doku hassasiyeti, ağız kuruluğu veya bir enfeksiyon farklı yaklaşımlar gerektirebilir. Erken haber vermek, ağrının kontrolü ve beslenmenizin korunması için önemlidir. Peki kemoterapi ya da ışın tedavisi sırasında ağız yarası neden çıkar ve iyileşmesi için neler yapılabilir?

Kemoterapi ve Işın Tedavisi Ağızda Neden Yara Yapar?

Ağız içini kaplayan doku hızla yenilenir. Bazı kanser ilaçları ve özellikle baş ile boyun bölgesine uygulanan radyoterapi bu dokuyu etkileyerek kızarıklık, hassasiyet ve yaralara yol açabilir. Bu tabloya oral mukozit denir. Ağız kuruluğu ve bağışıklığın zayıflaması da şikâyetleri artırabilir; bazen mantar veya başka bir enfeksiyon tabloya eşlik eder. Bu nedenle ağızda gördüğünüz her beyaz alanı veya yarayı kendi kendinize “aft” olarak değerlendirmeyin.

Kanser Tedavisinde Ağız Yarası Nasıl Anlaşılır?

İlk değişiklik bazen görünür bir yaradan önce yanma veya sıcak yiyeceklere karşı hassasiyettir. Ardından ağız içinde kızarıklık, açık yara, beyaz alanlar ya da yutkunurken ağrı gelişebilir. Yaraların şiddeti kullanılan tedaviye göre değişir. Ağrı yüzünden su içmeniz veya yemek yemeniz azaldıysa, bunu aynı gün tedavi ekibinize bildirin.

Kemoterapi Sonrası Ağız Yaralarına Ne İyi Gelir?

Evde bakım, ağrıyı hafifletmeye ve ağız temizliğini sürdürmeye yardımcı olabilir. Size özel bir kısıtlama söylenmediyse şu adımları tedavi ekibinizle görüşebilirsiniz:

• Dişleri ve dili çok yumuşak bir fırçayla, zorlamadan temizlemek.
• Ekibinizin önerdiği sıklıkta, uygun tuzlu su veya karbonatlı su karışımıyla ağzı çalkalamak.
• Kolay yutulan, yumuşak ve nemli yiyecekler seçmek; yakıyorsa asitli, çok sıcak veya baharatlı yiyeceklerden kaçınmak.
• Sıvı alımını sürdürmek; içmek zorlaşıyorsa yardım istemek.

Alkollü gargara, rastgele kullanılan yara ürünleri veya ilaçlar hassas dokuyu tahriş edebilir ya da size uygun olmayabilir. Ağız bakım ürünlerini onkoloji doktoru önerisiyle kullanın

Ağız Yaraları İçin İlaç veya Gargara Gerekir Mi?

Bazı hastalarda düzenli ağız bakımı yeterli rahatlama sağlamaz. Hekim; ağrının şiddetine ve muayene bulgularına göre ağrı tedavisi, uygun ağız bakım ürünü veya saptanan enfeksiyona yönelik ilaç planlayabilir. Mantar enfeksiyonuyla tedaviye bağlı mukozitin yaklaşımı aynı değildir. Özellikle yara nedeniyle yiyip içemiyorsanız bir sonraki kontrol gününü beklemeyin. Kanser ilaçlarınızı da hekiminizle konuşmadan değiştirmeyin veya bırakmayın

Kemoterapiye Bağlı Ağız Yaraları Kaç Günde Geçer?

Süre; kullanılan ilaca, tedavi döngüsüne, yaranın şiddetine ve enfeksiyon bulunup bulunmadığına bağlıdır. Kemoterapiye bağlı mukozit, enfeksiyon yoksa çoğu durumda birkaç hafta içinde iyileşebilir. Baş ve boyun radyoterapisi sırasında ise yakınmalar tedavi boyunca sürebilir.

Ağız Yarasıyla Birlikte Hangi Belirtilerde Hemen Haber Vermeliyim?

Ateş, üşüme veya titreme, sıvı yutamama, giderek artan ağrı ya da ağızda yeni gelişen belirgin değişiklikler varsa tedavi ekibinize gecikmeden ulaşın. Kanser tedavisi sırasında enfeksiyonlar hızla ciddileşebilir. Ateşi kendi kendinize ilaçla düşürüp beklemek belirtileri gizleyebilir; izlemeniz gereken ateş sınırını tedavi ekibinizden önceden öğrenin. cancer.gov

Kanser tedavisi sırasında ağız yarası yaşıyorsanız Tıbbi Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Gülcan Bulut ile görüşerek yakınmanızın nedenini ve tedavinize uygun ağız bakımını değerlendirebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Ağız Yarası Çıkması Kemoterapinin İşe Yaradığını Gösterir Mi?

Hayır. Ağız yarası bir tedavi yan etkisi olabilir; tümörün tedaviye yanıt verdiğini gösteren bir ölçüt değildir. Tedavi yanıtı ayrı kontrollerle değerlendirilir.

Ağız Yarası Olan Hasta Dişlerini Fırçalayabilir Mi?

Genellikle ağız temizliğine devam etmek önemlidir. Çok yumuşak bir fırça kullanın; kanama, yoğun ağrı veya özel bir tedavi kısıtınız varsa nasıl temizleyeceğinizi ekibinize sorun.

Ağızdaki Beyazlık Her Zaman Mantar Mıdır?

Hayır. Beyaz alanların farklı nedenleri olabilir. Muayene edilmeden mantar ilacı başlamak yerine değişikliği tedavi ekibinize gösterin.

Kemoterapi Sırasında Ağız Yarası Bulaşıcı Mıdır?

Tedaviye bağlı mukozitin kendisi bulaşıcı değildir. Ancak ağızdaki her yara mukozit değildir; eşlik eden bir enfeksiyon varsa bunun türü ayrıca değerlendirilmelidir.

Ağız Yarası Varken Diş Protezi Takılabilir Mi?

Protez yaralı bölgeye sürtünüyorsa tahrişi artırabilir. Kullanımını ve gerekirse ayarlanmasını tedavi ekibiniz ile diş hekiminize danışın.

Ağız Yaralarını Önlemek İçin Tedaviden Önce Ne Yapılabilir?

Tedavi başlamadan önce ağız ve diş sağlığının değerlendirilmesi, var olan sorunların ele alınmasına yardımcı olabilir. Onkoloji ekibiniz, tedavinize uygun günlük ağız bakım planını da önceden belirleyebilir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlı olup tanı ve tedavi için değildir. Tanı ve tedavi için uzman hekime başvurunuz.