Sağlığınızla ilgili vereceğiniz en önemli kararlardan biri, henüz hiçbir şikâyetiniz yokken doğru tarama testlerinizi yaptırmak olabilir. Çünkü bazı kanser türleri başlangıç döneminde belirti vermeden gelişebilir. Meme kanseri, rahim ağzı kanseri, kolon kanseri ve akciğer kanseri gibi hastalıklarda uygun tarama yöntemleri, kanserin erken evrede veya bazı durumlarda kanser öncüsü değişikliklerin saptanmasına yardımcı olabilir. Ancak her kanserin tarama yaşı aynı değildir. Tıbbi Onkoloji Doktoru Doç. Dr. Gülcan Bulut, tarama kararlarında yaşın yanı sıra aile öyküsü, genetik yatkınlık ve kişisel risk faktörlerinin değerlendirilmesinin önemine dikkat çeker.

Kanser Taraması Nedir?

Kanser taraması, herhangi bir belirti bulunmayan kişilerde belirli kanser türlerini veya kanser öncüsü değişiklikleri araştırmak amacıyla yapılan testlerdir.

Tarama testleri kanser tanısıyla aynı şey değildir. Şüpheli sonuçlar ek inceleme gerektirebilir. Her kanser türü için etkili bir rutin tarama testi bulunmadığından test seçimi kişiye özel yapılmalıdır.

Kanser Taramaları Kaç Yaşında Başlamalı?

Meme Kanseri Taraması Kaç Yaşında Başlamalı?

Ortalama riskli kadınlarda mamografi taramasına 40 yaşından itibaren başlanması önerilen yaklaşımlardan biridir. Tarama sıklığı kullanılan kılavuza göre yılda bir veya iki yılda bir olabilir.

Ailesinde genç yaşta meme kanseri görülen, BRCA1 veya BRCA2 gibi kalıtsal gen değişiklikleri taşıyan kadınlarda mamografi ve meme MR incelemesi daha erken yaşlarda planlanabilir.

Rahim Ağzı Kanseri İçin HPV Ve Smear Testi Ne Zaman Yapılmalı?

Rahim ağzı kanseri taraması, HPV enfeksiyonuna bağlı gelişebilen kanser öncüsü hücresel değişiklikleri belirlemeyi amaçlar.

Bazı uluslararası kılavuzlarda taramaya 25 yaşında başlanır. HPV testi genellikle beş yıllık aralıklarla uygulanabilir; smear testi veya kombine test seçeneklerinde aralıklar farklılaşır.

HPV aşısı yaptırmış olmak, önerilen rahim ağzı kanseri taramalarını gereksiz hale getirmez.

Kolon Kanseri Taraması Kaç Yaşında Yapılır?

Ortalama riskli kadın ve erkeklerde kolorektal kanser taramasına 45 yaşında başlanması önerilir. Kolonoskopi, dışkıda gizli kan testi ve uygun diğer tarama yöntemleri kullanılabilir. Kolonoskopinin önemli avantajlarından biri, bazı kanser öncüsü poliplerin aynı işlem sırasında çıkarılabilmesidir.

Ailede kolon kanseri, ileri düzey polip veya kalıtsal bağırsak kanseri sendromu varsa tarama daha erken başlayabilir.

Akciğer Kanseri Taraması Kimlere Yapılır?

Akciğer kanseri taraması herkese önerilmez. Belirli sigara maruziyeti bulunan yüksek riskli kişilerde düşük doz bilgisayarlı tomografi kullanılabilir.

Örneğin 50–80 yaş arasında, en az 20 paket-yıl sigara öyküsü bulunan kişilerde yıllık tarama değerlendirilebilir. Sigara kullanma durumu, genel sağlık ve tedaviye uygunluk birlikte ele alınmalıdır.

Standart akciğer röntgeni, yüksek riskli kişilerde önerilen düşük doz BT taramasının yerine geçmez.

Prostat Kanseri Taraması Kaç Yaşında Başlamalı?

Ortalama riskli erkeklerde yaklaşık 50 yaşından itibaren PSA testi hakkında hekimle görüşülmesi önerilebilir.

Ailede prostat kanseri veya bazı kalıtsal riskler varsa görüşme daha erken yapılabilir. PSA yüksekliği tek başına kanser tanısı değildir; iyi huylu prostat büyümesi ve farklı durumlar da sonucu etkileyebilir.

Ailesinde Kanser Olanlar Taramaya Daha Erken Mi Başlamalı?

Aile öyküsü, bazı kanser türlerinde tarama zamanlamasını değiştirebilir. Özellikle birinci derece akrabalarda genç yaşta kanser görülmesi veya ailede benzer kanserlerin tekrarlaması dikkatle değerlendirilmelidir.

Genetik danışmanlık ve gerektiğinde genetik testler, kişisel tarama programının belirlenmesine yardımcı olabilir.

Kanser Belirtisi Olmadan Tarama Yaptırmak Gerekir Mi?

Evet. Taramanın temel amacı zaten belirti bulunmayan uygun risk grubundaki kişileri değerlendirmektir.

Bununla birlikte memede kitle, açıklanamayan kanama, dışkıda kan veya kalıcı öksürük gibi belirtiler varsa rutin tarama zamanını beklemek yerine tanısal değerlendirme yapılmalıdır.

Sonuç

Kanserden korunma ve erken tanı süreci, herkese aynı testlerin uygulanmasından ibaret değildir. Doç. Dr. Gülcan Bulut, Tıbbi Onkoloji uzmanlığı çerçevesinde hastaların yaşını, aile öyküsünü, önceki sağlık bulgularını ve kanser risk faktörlerini değerlendirerek uygun tarama ve gerektiğinde ileri inceleme sürecine yönelik bilgilendirme sağlar.

Kanser taraması zamanınızı öğrenmek ve kişisel riskinizi değerlendirmek için randevu alabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

20’li Yaşlarda Kanser Taraması Yapılır Mı?

Ortalama riskli kişilerde birçok rutin tarama henüz başlamaz. Ancak aile öyküsü veya özel risk faktörleri varsa erken değerlendirme gerekebilir.

Kanser Taraması İçin Kan Testi Yeterli Mi?

Hayır. Tek bir kan testi tüm kanserleri güvenilir şekilde tarayamaz. Kanser türüne göre farklı yöntemler kullanılır.

Tümör Belirteçleri Kanser Taramasında Kullanılır Mı?

CEA, CA-125 veya CA 19-9 gibi belirteçler genel toplumda tek başına rutin kanser taraması için uygun değildir.

Her Yıl Kanser Taraması Yaptırmak Gerekir Mi?

Her test yıllık yapılmaz. Tarama aralığı kanser türüne, kullanılan yönteme ve kişinin risk durumuna göre değişir.

Kanser Taraması Sonucu Pozitif Çıkarsa Ne Olur?

Pozitif sonuç kesin kanser tanısı anlamına gelmez. Görüntüleme, endoskopi veya biyopsi gibi ek incelemeler gerekebilir.

65 Yaşından Sonra Kanser Taraması Devam Eder Mi?

Bazı taramalar uygun geçmiş sonuçlar ve risk durumuna göre sonlandırılabilir. Bazıları ise genel sağlık ve beklenen yarar doğrultusunda sürdürülebilir.

Kanser Taramaları İçin Hangi Doktora Gidilir?

İlgili branş hekimlerine başvurulabilir. Aile öyküsü, genetik risk veya karmaşık tarama planlamasında tıbbi onkoloji uzmanından değerlendirme alınabilir.